Musharax Madaxweyne Cabdikariim Xuseen Guuleed
Taariikh Nololeed iyo Waxbarashada
Wuxuu dhashay 1968 isago leh dabeecad dabacsan, Mudane Guuleed wuxuu ku soo barbaaray halganka sidii uu u heli lahaa kheyraadka iyo caqabadaha yar ee qaranka sida ilmo kasta oo kale oo Soomaaliyeed oo caadi ah. Wuxuu bilaabay safarkiisii waxbarasho isagoo sagaal jir ah Dugsiyada Hoose ee Buundoweyn iyo Dugsiyada Sare ee Sheekh Cali Jimcaale. Wuxuu ka qalin jabiyay sannadkii 2005 Shahaadada koowaad ee Bachelor-ka ee Maamulka Ganacsiga oo uu ka qaatay Jaamacada Sayniska iyo Teknolojiyada ee Yemen.
Nolol siyaasadeed iyo mid xirfadeed
Mudane Cabdikariim Xuseen Guuleed wuxuu u adeegay muwaadiniinta Soomaaliyeed sida aqoonyahan, samafal iyo nabad-ilaaliye. Wuxuu ahaa Madaxweynihii ugu horeeyey ee midow maamulka Galmudug. Muddadii uu siyaasadda ku guda jiray, muddadii labaatanka sano ahayd, Mudane Guuleed wuxuu kasoo shaqeeyay saddex xukuumadood oo qaran oo Soomaaliya soo maray, wuxuuna soo qabtay xilal wasiirnimo oo kala duwan, oo ay ku jiraan wasaaradaha muhiimka ah ee Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka.
Mudane Guuleed inta uusan ku biirin saaxada siyaasada wuxuu si toos ah ula shaqeynayay bulshada. Intii uu joogay Dugsiga Hoose ee Cumar Bin Khadaab oo uu macallin ka ahaa intii u dhaxeysay 1991 iyo 1992, markii dambena uu u wreegay Wakaaladda Muslimiinta Afrika.
Kadib wuxuu guddoomiye ka noqday Shabakada Waxbarashada Gaarka loo leeyahay ee Soomaaliya (FPENS), oo ah dallad ay ku mideysan yihiin in ka badan 300 oo dugsi oo ku kala baahsan Soomaaliya oo ay ku nool yihiin arday tiradoodu dhan tahay 125,000. Markii uu ahaa madaxa FPENS, Mudane Guuleed wuxuu kormeeray qaabaynta iyo jaangoynta nidaamka waxbarashada gaarka loo leeyahay, taas oo dhabaha u xaartay doorka weyn ee dowladda ee horumarinta manhaj mideysan, kormeer, iyo nidaamka imtixaanka qaran ee dhexe ee ardayda dugsiyada hoose iyo dhexe. .
Waxa kale oo uu ahaa Agaasimaha Fulinta ee Soomaaliya ee Agaasinka Gargaarka – hay’adda samafalka – illaa 1997. Halkan, wuxuu hormood ka ahaa qorshaynta, hirgelinta, iyo qiimaynta barnaamijyada iyo adeegyada ururka iyadoo la waafajinayo aragtida iyo ujeeddooyinka ururka. Baaxadda shaqadiisa kuma koobnayn maaraynta hawl maalmeedka hay’adda, laakiin waxay kaloo ku lug lahayd lacag uruurinta iyo xiriirinta deeq bixiyeyaasha, taasoo si weyn u ballaarisay saaxiibadiisa iyo shabakadaha ka baxsan Soomaaliya.
Nabadoon ahaan, Mudane Guuleed wuxuu madax ka ahaa Xafiiska Muqdisho ee Golaha Dib-u-heshiisiinta Soomaaliyeed (SRC) ilaa 1999. SRC, wuxuu naftiisa ku biimeeyay dagaalladii safka hore isagoo abaabulay xabad-joojin, isu keenay hoggaamiyeyaasha qabaa’ilka iyo sidoo kale inuu kala shaqeeyo daneeyayaasha kale si loo helo xal waara. Wuxuu sidoo kale ku guuleystey inuu abaabulo shirar lagu xaliyo khilaafaadka isla markaana lagu taliyo xalka ugu fiican ee caqabadaha jira. Guuleed wuxuu ka mid ahaa dadka u ololeeya arrimaha bulshada rayidka ah, ee u ololeeyay in meesha laga saaro “Khadkii Cagaaran” ee magaalada Muqdisho u kala qaybiyay dhulkii labada hogaamiye kooxeed ee magaalada.
Mudane Guuleed wuxuu kaloo ka mid ahaa wufuudii ugu horraysay ee ka qaybgashay shirkii dib-u-heshiisiinta Soomaaliyeed ee lagu qabtay magaalada Carta ee dalka Jabuuti sanadkii 2000. Markii la dhisayayna dawladda cusub, wuxuu si joogto ah maamulka ula talin jiray baahiyaha dib-u-heshiisiinta qaran, dawladnimada iyo nabadda. dhismaha iyo soo celinta adeegyada bulshada.
Waxay ka timid waayo aragnimada uu lahaa, ee ah in Mudane Guuleed uu xushmeeyay xiriirkiisa shaqsiyadeed isla markaana uu sameeyay shabakad isku xirta oo markii dambe aasaaska u dhigtay inuu si rasmi ah ugu soo biiro siyaasadda Soomaaliya. Ka dib markii uu soo bandhigay hoggaan heer sare ah iyo khibrad maamul iyo sidoo kale aqoon hufan oo la xiriirta siyaasadaha abaabulka ee la xiriira ururada gaarka loo leeyahay iyo kuwa aan macaash doonka ahayn, wuxuu ku biiray dowladda qaranka.
Magacaabistiisii bishii Nofeembar 2012 ee Ra’iisul Wasaarihii xilligaas, Cabdi Faarax Shirdoon, ee ahaa Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga, sidaa darteed, dad badan lama yaabin. Waxaa markii dambe loo magacaabay Wasiirka Amniga Qaranka oo uu beddelay Shirdoon, ra’iisul wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed. Intii lagu guda jiray labadan xilli, Mudane Guuleed wuxuu ku muteystay aasaaskii naqshadaha amniga qaranka, sameynta Dowladaha Xubnaha ka ah Federaalka ee dalka oo ah waajibaadka dastuuriga ah, iyo gaar ahaan, dhismaha maamullada Jubaland iyo Koonfur-galbeed ee Soomaaliya.
Xushmada uu u lahaa xirfadihiisa dhexdhexaadinta, wuxuu hoggaamiyay madaxa wada-xaajoodka wadahadallada dib-u-heshiisiinta ee u dhexeeya Somaliland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya (FGS) ee lagu kala qabtay Turkiga iyo Jabuuti. Waxay ahayd hawl mirodhal leh oo taariikhi ah, oo ka mid ah heshiisyo kale, dib ula soo noqoshada maamulka hawada ee Qaramada Midoobay iyo ugu dambayntii oo la aasaasay hay’ado wadajir ah oo xakameeya.
Mudane Guuleed wuxuu si isku mid ah ugu dadaalay inuu joojiyo khataraha argagixisada ee ku yimid weerarada isdaba jooga ah ee xubnaha kooxda argagixisada Al-Shabaab. Wuxuu billaabay oo uu qabtay shirkii amniga qaranka, kii ugu horreeyay noociisa ee lagu qabto Soomaaliya si loo helo hanaan ka wanaagsan oo lagula dagaallamo kooxaha argagixisada, iyo sidoo kale in la helo isuduwidda iyo iswaafajinta laamaha amniga heer deegaan iyo heer qaran intaba.
Markii uu iska casilay xubinimadii Golaha Wasiirrada, wuxuu u tartamay madaxweynenimada maamulka Galmudug oo mideysan, isagoo isu keenay gobollada GalMudug iyo Ximan & Xeeb ee gobollada dhexe ee Soomaaliya. Wuxuu si dhakhso leh u maareeyay dib isu dhex galka maleeshiyo beeleedka Galmudug wuxuuna aasaasay hay’ado maamul oo maxalli ah kadib wadatashiyo beeleed oo ka dhacay gobolka oo dhan. Wuxuu sidoo kale si habsami leh u horseeday geeddi-socodkii nabadda ee Gaalkacayo isla markaana wuxuu heshiis xabbad-joojin ah la saxiixday madaxweynihii xilligaas ee Puntland, Mudane Cabdiweli Maxamed Cali. Labada hogaamiye ayaa sidoo kale isku raacay in ciidamada laga soo qaado jiidaha hore waxayna bilaabeen is dhexgalka bulshada magaalada gaalkacyo.
Hogaamiye nabadda jecel, Mudane Guuleed wuxuu guddoomiyay iswaafajinta xukunka iyo xeerarka sharci dejinta. Wuxuu kormeeray doorashada baarlamaanka ee nabada ee ay doorteen xubno ka tirsan Golaha Dawlad Goboleedka Galmudug. Markii dhakhaatiirtiisu ay usoo jeediyeen ra’yi talo ah, wuxuu doortay inuu iska casilo xafiiska kahor inta uusan u sii gudbin dalka Hindiya si loogu daaweeyo. Kuwo badan ayaa u maleynayay in tani runti ay ahayd tilmaam dabeecad dabacsan, iyagoo tixgelinaya in siyaasiyiinta badankood ay ku dhagi doonaan boosaska la doorto oo ay u badan tahay inay xitaa ku dhintaan xafiiska.
Hamiga Madaxweynenimo
Guuleed wuxuu ku haminayaa inuu ka guuleysto Maxamed Cabdullaahi Maxamed ‘Farmaajo’ uuna noqdo Madaxweynaha xiga ee Soomaaliya doorashada madaxweynaha ee 2021-ka. Wuxuu si fiican ugu hadlaa luuqadaha Ingiriiska, Carabiga iyo Soomaaliga.